भीमाशंकर ट्रेक मार्गदर्शक — गणेश घाट विरुद्ध शिडी घाट (2026)

भीमाशंकरला खांडस या पायथ्याच्या गावातून दोन ट्रेकिंग मार्ग जातात

• गणेश घाट, जो लांब आहे पण 4-5 तासांची सरळ चढाई आहे, कुठलाही तांत्रिक भाग नाही

• आणि शिडी घाट, जो सुमारे 4.5 तासांत लहान आहे पण इतका उभा आहे की वर लोखंडी शिड्या लावाव्या लागल्या आहेत.

कायद्याने कुठल्याही मार्गासाठी गाईड बंधनकारक नाही, पण शिडी घाट खरोखरच अवघड आहे, आणि वन विभागाने मागील पावसाळ्यांत सुरक्षेसाठी हा मार्ग बंदही केला आहे.

🥾 गणेश घाट विरुद्ध शिडी घाट — कोणता मार्ग निवडावा

दोन्ही मार्ग खांडस गावातून सुरू होतात: गावापासून सुमारे 500 मीटर पुढे एक छोटा पूल आहे जिथे तिठा तयार होतो — उजवीकडे गणेश घाटाचा मार्ग जातो आणि डावीकडे शिडी घाटाचा.

दोन्ही मार्ग भीमाशंकर पठारावर पोहोचण्याआधी पुन्हा एकत्र येतात, त्यामुळे तंदुरुस्ती आणि वेळ असल्यास एका बाजूने चढून दुसऱ्या बाजूने उतरणे ही सर्वसाधारण योजना असते.

• गणेश घाट पहिल्यांदा ट्रेक करणाऱ्यांसाठी आणि सर्वसाधारण तंदुरुस्ती असलेल्या कुटुंबांसाठी योग्य आहे — अंतराने लांब असला तरी मोकळे कुरण आणि मग जंगलातून चढाई सौम्यच राहते.

• शिडी घाट नकाशावर लहान वाटत असला तरी कितीतरी जास्त अवघड आहे, शेवटच्या टप्प्यात एक खरोखरच उभा कडा आहे जिथे लोखंडी शिड्याच वर जाण्याचा एकमेव मार्ग आहेत.

⛓️ शिडी घाट अवघड का आहे

नावच शिड्यांवरून आले आहे — वर सर्वात उभ्या कड्यावर बसवलेल्या, जिथे कुठलीही उतरती वाट नाही, फक्त जवळपास सरळ चढण आहे.

काही स्क्रँबलिंगचा अनुभव असलेल्या तंदुरुस्त ट्रेकरसाठी हे शक्य आहे, पण पावसात पकड निसरडी होते, आणि लहान मुलांसोबत, झिजलेल्या बुटांनी, किंवा उरलेल्या दिवसाच्या उजेडाशिवाय हा मार्ग करण्यासारखा नाही.

गणेश घाटात असा कुठलाही भाग नाही — त्याची चढाई लांब आहे पण कधीच तांत्रिक नाही.

🚌 खांडसपर्यंत पोहोचणे — पायथ्याचे गाव

खांडस मुंबईपासून सुमारे 90 किमी (रस्त्याने सुमारे 2.5 तास) आणि पुण्यापासून सुमारे 128 किमी (सुमारे 2 तास 45 मिनिटे) अंतरावर आहे, आणि कर्जत रेल्वे स्थानकापासून सुमारे 30-34 किमी दूर आहे.

बहुतेक ट्रेकर्स कर्जतपर्यंत ट्रेनने जातात, मग एसटी बस किंवा शेअर रिक्षाने खांडसपर्यंत पोहोचतात.

गाडीने जायचे असल्यास, मुंबईचा मार्ग एक्स्प्रेसवेने खोपोलीला उतरून कर्जत-कशेलेमार्गे जातो; पुण्याहून मंचरमार्गे. खांडसला पोहोचल्यावर, दोन्ही ट्रेकच्या सुरुवाती गावापासून 10-15 मिनिटे चालण्याच्या अंतरावर आहेत.

🎒 गाईड, पाणी आणि सोबत काय ठेवावे

कायद्याने कुठल्याही मार्गासाठी गाईड बंधनकारक नाही, पण शिडी घाटासाठी स्थानिक गाईड घेणे फायद्याचे आहे, विशेषतः पावसाळ्यात जेव्हा धुक्यात वाट चुकणे सोपे असते आणि शिडीच्या भागात स्थानिक माहिती लागते.

किमान 2-3 लिटर पाणी आणि स्वतःचे जेवण सोबत ठेवा — खांडसमध्ये साधी हॉटेल्स आणि काही दुकाने आहेत, पण एकदा वाटेवर निघाल्यावर पावसाळी ओढ्यांशिवाय काहीच खात्रीशीर मिळत नाही.

🌧️ पावसाळ्यात ट्रेक की उन्हाळ्यात गाडीने?

• अनुभवासाठी ट्रेक करायचा असल्यास: जुलै-सप्टेंबर धबधबे आणि हिरवाई आणतो ज्यामुळे भीमाशंकरचे मार्ग प्रसिद्ध आहेत, पण या मार्गावर जाण्याआधी शिडी घाट खुला आहे का ते तपासा — गणेश घाट सहसा सुरू असतो.

• कुटुंबासोबत किंवा पहिल्यांदा ट्रेक करणाऱ्यांसाठी: गणेश घाट, थंड ऑक्टोबर-फेब्रुवारी महिन्यांत, जेव्हा जमीन कोरडी असते आणि निवांत जाता येते.

• वेळ कमी आहे, किंवा फक्त दर्शनासाठी: त्याऐवजी रस्त्याने गाडी घ्या — मंदिर तेच आहे, फक्त चढाई करावी लागत नाही.

• हे टाळा: पावसात एकट्याने शिडी घाट करणे, कुठलाही मार्ग दुपारनंतर सुरू करणे, किंवा सध्याची स्थिती न तपासता ट्रेक करणे.

🕉️ वर काय वाट पाहत आहे

दोन्ही मार्ग भीमाशंकर पठारावर पोहोचतात, जिथे ज्योतिर्लिंग मंदिर आहे आणि घनदाट अभयारण्याच्या जंगलासह अनेक धबधबे आणि व्ह्यू पॉइंट जवळच आहेत, जे लगेच परत न निघायचे असल्यास अर्ध्या दिवसाला पुरेसे आहेत.

जर मुक्काम करत असाल, तर भीमाशंकरच्या आसपास पाहण्याची ठिकाणे मंदिराशिवाय काय पाहण्यासारखे आहे ते सांगते.

पुणे ते भीमाशंकर रस्त्याने येणारे ड्रायव्हर वरीलपैकी काहीही न करता सुमारे 3-3.5 तासांत त्याच पठारावर पोहोचतात.

🏨 ट्रेकच्या आधी किंवा नंतर कुठे राहावे

भीमाशंकरमध्ये इतर काही ज्योतिर्लिंग गावांसारखे संस्थानचालित भक्तनिवास नाही, त्यामुळे राहण्यासाठी मंदिराजवळ खाजगी हॉटेल्स आणि एमटीडीसीसारखी गेस्टहाऊस आहेत, तसेच सकाळी लवकर ट्रेक सुरू करायचा असल्यास खांडसमध्ये साधी होमस्टेही आहेत.

भीमाशंकरमध्ये कुठे राहावे यात प्रत्यक्षात काय उपलब्ध आहे आणि वीकेंडला किती आधी बुक करावे हे सांगितले आहे.

पठारावर जंगलातील शिड्यांनी चार तासांत पोहोचा किंवा थेट गाडीने, ज्योतिर्लिंग तिथेच तुमची वाट पाहत असते. हर हर महादेव.