पहिला श्रावणी सोमवार 2026 — त्र्यंबकेश्वर मार्गदर्शक

पूर्ण वर्षातील एक महिना पूर्णपणे भगवान शंकराला समर्पित आहे — श्रावण. आणि या महिन्यातील प्रत्येक सोमवार, म्हणजे श्रावणी सोमवार, शिवभक्तीचा सर्वात पवित्र दिवस मानला जातो. यातही पहिला श्रावणी सोमवार विशेष आहे, कारण इथूनच व्रत, अभिषेक आणि संकल्पाची सुरुवात होते.

आणि श्रावणी सोमवारच्या बाबतीत बोलायचं तर त्र्यंबकेश्वरासारखं दुसरं स्थान नाही — बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक, ब्रह्मगिरी पर्वताच्या पायथ्याशी, आणि पवित्र गोदावरीचं उगमस्थान. या दिवशी इथे लाखो शिवभक्त उसळून येतात. हा गाइड तुम्हाला तारखा, महत्त्व, व्रत विधी आणि फक्त श्रावणातच दिसणाऱ्या त्र्यंबकेश्वरच्या खास परंपरा तपशीलवार सांगतो.

श्रावण शंकराचा महिना का?

याची कथा समुद्रमंथनाशी जोडलेली आहे. देव आणि असुरांनी अमृतासाठी समुद्रमंथन केलं, तेव्हा सर्वात प्रथम हलाहल नावाचं भयंकर विष निघालं, जे संपूर्ण सृष्टीचा नाश करू शकत होतं. सृष्टीच्या रक्षणासाठी भगवान शंकरांनी ते विष स्वतः पिऊन कंठात रोखलं — त्यामुळे त्यांचा कंठ निळा झाला आणि ते नीलकंठ म्हणून ओळखले गेले.

त्या विषाची ज्वाला शांत करण्यासाठी देवांनी त्यांच्यावर जल अर्पण केलं. मानलं जातं की ही घटना श्रावण महिन्यात घडली — म्हणून या महिन्यात शिवलिंगावर जलाभिषेक आणि रुद्राभिषेक सर्वाधिक फलदायी मानला जातो. हीच परंपरा आजही दर श्रावणी सोमवारी पाळली जाते.

श्रावण 2026 — तारखा (दोन्ही पंचांगे)

एक गोष्ट जी नेहमी गोंधळ निर्माण करते: श्रावणाच्या तारखा संपूर्ण भारतात एकसारख्या नसतात. उत्तर भारत पूर्णिमांत पंचांग पाळतो, तर महाराष्ट्र, गुजरात आणि दक्षिण भारत अमांत — त्यामुळे सुमारे पंधरा दिवसांचा फरक येतो.