हरसिद्धी माता मंदिर, उज्जैन — वेळा आणि दीपस्तंभ (2026)

हरसिद्धी माता मंदिर महाकालेश्वरपासून 600 मीटर चालत आहे, सामान्य दिवशी साधारण सकाळी 5 ते संध्याकाळी 7 खुले असते, आणि त्याचे दोन दीपस्तंभ संध्याकाळी 7 च्या संध्या आरतीत पेटवले जातात. या नवरात्रीत, 19 ऑक्टोबर 2026 पर्यंत, मंदिर रात्री 11 पर्यंत खुले आहे आणि दर संध्याकाळी सर्व 1,011 दिवे जळतात. ते तुमच्या महाकाल दिवसात जोडा; खर्च काही नाही आणि वेळ तासाहून कमी.

🕉️ महाकाल दिवसात हरसिद्धी का

हरसिद्धी 51 शक्तिपीठांपैकी एक आहे. परंपरा सांगते की इथे सतीचे कोपर पडले, म्हणून देवी हरसिद्धी, सिद्धी देणारी, या रूपात पूजली जाते. राजा विक्रमादित्याची ती कुलदेवी होती, आणि सध्याचे मंदिर खूप जुन्या देवळाची मराठा काळातील पुनर्बांधणी आहे.

आत देवीच्या बाजूला अन्नपूर्णा, महालक्ष्मी आणि महासरस्वतीच्या मूर्ती आहेत, आणि गर्भगृहाच्या मध्यभागी श्री यंत्राची पूजा होते. अंगण लहान आणि मोकळे आहे, आणि दोन दीपस्तंभ दिवसा त्यात काळ्या खांबांसारखे उभे असतात.

यात्रीसाठी याचा अर्थ तीन गोष्टी:

• ज्योतिर्लिंगापासून चालत जाण्याच्या अंतरावरचे हे शक्तिपीठ आहे, अशी जोडी फार कमी गावांत मिळते.

• दर्शन मोफत आणि जलद आहे, सणांच्या आठवड्यांबाहेर सहसा 20 मिनिटांखाली.

• संध्याकाळचे दीप प्रज्वलन हे उज्जैनमधले असे दृश्य आहे जे बहुतेक महाकालचे एक दिवसाचे यात्री चुकवतात.

⏰ मंदिराच्या वेळा आणि आरत्या

सामान्य दिवस या पद्धतीने चालतात. सणांचे आठवडे संध्याकाळ लांबवतात.

काही स्रोत सामान्य दिवशी बंद होण्याची वेळ रात्री 9 पर्यंत सांगतात, म्हणून सुरक्षित बेत हाच की 7 च्या आरतीआधी पोहोचा आणि उशिराच्या प्रवेशावर अवलंबून राहू नका. रांग सकाळी 9 ते 11 दरम्यान सर्वात लहान असते, सकाळच्या आरतीच्या गर्दीनंतर आणि महाकालच्या दुपारच्या गर्दीआधी.

हरसिद्धी रुद्रसागराच्या काठी आहे, महाकाल लोकच्या लाइट शोपासून तलावाच्या पलीकडच्या बाजूला. आमची उज्जैनजवळच्या मंदिरांची फेरी ते काल भैरव आणि मंगलनाथसह पूर्ण दिवसाच्या क्रमात ठेवते.

🪔 दीपस्तंभ: केव्हा पेटतात आणि कसे पाहावे

दोन दीपस्तंभ हे संध्याकाळी येण्याचे कारण आहेत. हे साधारण 51 फूट उंच पायऱ्यांचे दगडी स्तंभ आहेत, प्रत्येक बाजूला दिव्यांच्या कोनाड्यांच्या रांगा कोरलेल्या. दोन्हींवर मिळून 1,011 दिवे जळतात, आणि मंदिराच्या सांगण्यानुसार एका संध्याकाळीला साधारण 60 किलो तेल लागते.

ते केव्हा जळतात:

1. नवरात्रीच्या प्रत्येक संध्याकाळी, चैत्र आणि शारदीय, 7 च्या आरतीत.

2. सणांच्या संध्याकाळी, जसे दिवाळी आणि देवीचे स्वतःचे उत्सवाचे दिवस.

3. प्रायोजित संध्याकाळी, जेव्हा एखादा यात्री मंदिर कार्यालयात प्रज्वलनाचे शुल्क देतो. यात्री प्रायोजन साधारण ₹2,100 सांगतात, आणि प्रतीक्षा यादी महिन्यांची असू शकते. कार्यालयात बुक करा, अंगणातल्या कोणामार्फत नाही.

नीट पाहण्यासाठी संध्याकाळी 6:30 पर्यंत अंगणात पोहोचा, गर्भगृहाच्या पायऱ्यांसमोरच्या बाजूला उभे राहा, आणि आरतीपर्यंत थांबा. प्रज्वलनाला सेवकांच्या चमूला साधारण 15 मिनिटे लागतात, जे लांब काठ्यांवर वाती घेऊन स्तंभांवर चढतात. अंगणात फोनला परवानगी आहे.

🚶 महाकालपासून कसे पोहोचावे

महाकाल लोकच्या बाहेर पडण्याच्या मार्गाने रुद्रसागराकडे वळा आणि तलावकाठचा रस्ता धरा; मंदिराचे द्वार 5 ते 7 मिनिटांत उजवीकडे आहे. उज्जैन जंक्शनपासून साधारण 2.5 किमी, दहा मिनिटांची रिक्षा. शिप्रेवरचा राम घाट मंदिरापासून 1 किमी पुढे आहे.

व्यावहारिक गोष्टी:

• चपला द्वाराच्या आत स्टँडवर, मोफत.

• प्रसादाची दुकाने वाटेवर आहेत; नारळ आणि चुनरी हे नेहमीचे अर्पण.

• सुरक्षा महाकालच्या तुलनेत हलकी आहे; बॅगा तपासल्या जातात, लॉकरमध्ये ठेवल्या जात नाहीत.

• पार्किंग संध्याकाळी 6 नंतर महाकाल लोकसारखीच जाम. चाला किंवा ई-रिक्षा घ्या.

महाकाल, हरसिद्धी, काल भैरव, मंगलनाथ आणि सांदीपनीचा टॅक्सीने पूर्ण दिवस तासागणिक आमच्या टॅक्सीने उज्जैन स्थानिक दर्शन मार्गदर्शिकेत आहे.

🧓 तुम्ही काय निवडावे?

• वृद्ध आई-वडिलांसोबत: लहान रांग आणि सपाट अंगणासाठी सकाळी 9 ला या, आणि दिव्यांसाठी संध्याकाळी 6:30 ला ई-रिक्षाने परत या. अष्टमीची संध्याकाळ टाळा.

• कमी बजेट: इथे सर्व मोफत आहे. ते महाकालच्या सकाळी 6 च्या मोफत रांगेसोबत आणि सूर्यास्ताला राम घाटासोबत जोडा.

• वेळ कमी: सकाळच्या मध्यात हरसिद्धी दर्शनाला 20 मिनिटे लागतात. ते महाकाल आणि काल भैरवच्या प्रवासामध्ये बसवा.

• नवरात्रीसाठी आला आहात: जमतील तितक्या संध्याकाळी या; दिवे हाच उत्सव आहे. अष्टमी आणि नवमीच्या संध्याकाळी सर्वात भरलेल्या असतात.

जुलैतल्या कोणत्याही मंगळवारी दिव्यांचे वचन स्वतःला देऊ नका. सणांबाहेर ते फक्त प्रायोजित असतील तेव्हाच जळतात, आणि कोणत्या संध्याकाळी हे कार्यालयाला माहीत असते, गाइडला नाही. शहराच्या या बाजूच्या दुसऱ्या देवस्थानासाठी आमची काल भैरव मंदिर मार्गदर्शिका पाहा.

🛏️ हरसिद्धीजवळ कुठे राहावे

हरसिद्धी आणि महाकाल लोकमधल्या गल्ल्यांमध्ये प्रत्येक बजेटच्या धर्मशाळा आणि छोटी हॉटेल आहेत, सर्व दोन्ही मंदिरांपासून एका किलोमीटरच्या आत. इथली खोली संध्याकाळी 7 चे दिवे आणि पहाटे 4 ची भस्म आरती दोन्ही चालत जाण्याजोगी करते. एका संध्याकाळीसाठी इंदूरहून येणाऱ्या यात्रींनी परतीची टॅक्सी रुद्रसागराच्या टोकाला थांबवावी.

महाकालपासून चालत या, दिव्यांपर्यंत थांबा, आणि ज्योतिर्लिंगासोबत देवीचे दर्शनही घरी न्या. जय माता दी.