इंदूरहून सोमवती अमावस्या 2026 — शिप्रा स्नान आणि महाकाल योजना

सोमवती अमावस्या 2026 सोमवार, 9 नोव्हेंबर रोजी आहे, म्हणजे दिवाळीच्या दुसऱ्या दिवशी सकाळी, आणि उज्जैनचे शिप्रा घाट पहाटेआधीच भरतात. अमावस्या तिथी सुमारे दुपारी 12:30 पर्यंत असते, त्यामुळे स्नान, तर्पण आणि दान सगळे दुपारआधी होते, आणि महाकाल दर्शन त्याच्या आधी किंवा नंतर. इंदूरहून हा 55 किमीचा पहाटेचा प्रवास आहे; इथे तास-तासाची योजना आहे.

🌑 सोमवती अमावस्या म्हणजे काय, आणि उज्जैनच का

सोमवारी येणारी अमावस्या सोमवती अमावस्या म्हणतात, आणि ती वर्षातून फक्त दोन-तीनदा येते. सोमवार शिवाचा दिवस, त्यामुळे अमावस्या स्नान आणि ज्योतिर्लिंग दर्शन एकत्र येतात. 2026 मध्ये ती दिवाळीच्या दुसऱ्या दिवशी सकाळी आहे, म्हणूनच उज्जैन नेहमीच्या सोमवतीपेक्षा जास्त भरलेले असेल.

विधी साधे आहेत आणि सगळे सकाळचे आहेत:

• स्नान पवित्र नदीत पहिल्या उजेडात, तिथी असताना.

• तर्पण पितरांसाठी पाणी आणि काळे तीळ घेऊन, घाटावर किंवा सिद्धवटावर.

• पिंपळ प्रदक्षिणा, 108 फेऱ्या, सुवासिनी धागा बांधतात.

• दान अन्न, पांढरे वस्त्र, तांदूळ, दही किंवा तीळ; व्रत करणारे एकवेळ जेवतात.

• शिवपूजा, जी उज्जैनमध्ये स्वतः महाकाल आहेत.

उज्जैनमध्ये हे सगळे एका किलोमीटरच्या आत आहे: शिप्रेवरील रामघाट, हरसिद्धी गल्ली आणि तिच्या वर महाकालेश्वर. म्हणूनच इथली सोमवती सकाळ छोट्या सिंहस्थासारखी वाटते.

📅 तिथी, तास-तासाने

पंचांगे अमावस्या तिथी रविवार 8 नोव्हेंबर सकाळी सुमारे 11:28 पासून सोमवार 9 नोव्हेंबर दुपारी सुमारे 12:30 पर्यंत सांगतात. शहरानुसार मिनिटे थोडी बदलतात, म्हणून तुमच्या कुटुंबाचे पंचांग पाहा. विधी तिथी असताना केले जातात, म्हणजे 9 च्या सकाळी.

आधीचा दिवसही महत्त्वाचा आहे. दिवाळी रविवार 8 नोव्हेंबर रोजी आहे, जेव्हा महाकालाचे उटणे आणि पहाटेची भस्म आरती लाखोंना खेचते; आमची दिवाळी दिवस-योजना ती सकाळ सांगते. महाकाल लोकच्या एका किलोमीटरच्या आतल्या खोल्या पूर्ण आठवड्यासाठी संपतात.

🚗 पहाटेआधी इंदूरहून उज्जैन

इंदूरहून उज्जैन सुमारे 55 किमी आहे, दिवसाच्या वाहतुकीत 1.5 ते 2 तास आणि पहाटे 3 ला सुमारे एक तास. नवा सहा-पदरी महामार्ग जानेवारी 2027 मध्येच येणार आहे, त्यामुळे या अमावस्येला तुम्ही सांवेरमार्गे सध्याच्या रस्त्याने जाल. सकाळी 5:30 आधी घाटावर पोहोचण्यासाठी इंदूरहून 3:30 ला निघा.

• टॅक्सीने: दारापासून घाटापर्यंत, ड्रायव्हर थांबतो, आणि दुपारच्या जेवणापर्यंत इंदूरला परत. स्नानाच्या सकाळी बहुतेक कुटुंबे हेच निवडतात.

• रेल्वेने: पहिली इंदूर–उज्जैन पॅसेंजर सूर्योदयानंतर उज्जैन जंक्शनला पोहोचते, जे घाटापासून 3 किमी आहे. दर्शनासाठी ठीक, स्नानासाठी उशीर.

• बसने: सरवटे आणि गंगवाल स्टँडवरून नियमित, पण सणाच्या सकाळी रांगा लांब असतात आणि बस बंद रस्त्यांआधीच थांबते.

🌊 रामघाट: प्रत्यक्ष स्नान

रामघाट उज्जैनचा मुख्य स्नान घाट आहे, महाकालेश्वरपासून सुमारे 1 किमी आणि स्टेशनपासून 3 किमी. स्नानाच्या पायऱ्या पूर्व तीरावर आहेत; दत्त अखाडा घाट पादचारी पुलाच्या पलीकडे आहे आणि कुटुंबांसाठी शांत आहे. घाटाशेजारचे सोमतीर्थ कुंड ही जागा आहे जिथे नदी असुरक्षित असताना प्रशासन कारंजे स्नानाची सोय करते.

स्नान पर्वांना शिप्रेत नर्मदेचे पाणी सोडले जाते, आणि नोव्हेंबरमध्ये पाणी कमी आणि शांत असते. पाण्याखालच्या पायऱ्यांवर सुरक्षा साखळ्या आहेत. कपडे बदलण्याच्या खोल्या तात्पुरते तंबू आहेत, म्हणून कोरडे कपडे आणि टॉवेल एका छोट्या बॅगेत ठेवा.

• सकाळी 5:30 पर्यंत पोहोचा; उजाडताच पायऱ्या पटकन भरतात.

• महिला दत्त अखाड्याच्या बाजूला किंवा तंबूच्या आवारात; पुरुष मधल्या पायऱ्यांवर स्नान करतात.

• किमती वस्तू कुटुंबातील एका सदस्याकडे वरच्या पायऱ्यांवर ठेवा. आधीच्या सोमवती सकाळी रामघाटावर स्नानादरम्यान चोरीच्या बातम्या आल्या आहेत.

• घाटाची स्वतःची संध्याकाळची आरती नोव्हेंबरमध्ये सुमारे संध्याकाळी 6 ला असते, दिवसभर थांबलात तर.

🛕 त्या दिवशी महाकाल दर्शन

महाकाल सुमारे पहाटे 4 ला भस्म आरतीने उघडतात, जी 6 पर्यंत चालते, आणि मंदिर रात्री 11 पर्यंत उघडे असते. 9 नोव्हेंबरचा ऑनलाइन भस्म आरती पास 30 दिवस आधी सकाळी 8 ला उघडला आहे, आणि तात्काळ कोटा 8 तारखेला सकाळी 8 ला उघडतो.

दिवाळीनंतर समिती ऑनलाइन बुकिंग थांबवू शकते, जसे नववर्ष आठवड्यात झाले होते, म्हणून फक्त एक दिवस आधीच्या मार्गाची योजना करा.

गर्दीच्या दिवशी गर्भगृह सर्वांसाठी बंद असते; ज्योतिर्लिंगाचे दर्शन नंदी सभामंडपातून होते. आधी स्नान, मग दर्शन. रांग सकाळी 8 ते 10 दरम्यान सर्वात लहान असते, जेव्हा भस्म आरतीची गर्दी गेलेली असते आणि उशिरा उठणारे अजून आलेले नसतात.

🧭 तुमच्यासाठी कोणती योजना?

• वृद्ध आई-वडिलांसोबत: पहाटे 3:30 ची टॅक्सी, दत्त अखाडा घाटाच्या वरच्या पायऱ्यांवरून स्नान, महाकालात शीघ्र दर्शन, दुपारी 1 पर्यंत घरी. सिद्धवट वगळा.

• तर्पण किंवा पिंडदानासाठी: महाकालापासून सुमारे 6 किमी दूर सिद्धवटावर जा, जिथे पंडित पहाटेपासून बसतात. महाकाल सकाळी 10 नंतर.

• कमी बजेटमध्ये: इंदूरहून पहिली बस, स्नान, मोफत रांग, आणि बसने परत. जेवण सोबत ठेवा; मंदिराजवळच्या गल्ल्या गच्च भरलेल्या असतात.

• रात्री थांबणारे: 8 ला उज्जैनमध्ये झोपा, 9 ला भस्म आरती, मग स्नान. आताच बुक करा, दिवाळी आठवड्याच्या खोल्या जवळपास संपल्या आहेत.

• टाळा: सकाळी 9 नंतर स्नानाच्या अपेक्षेने पोहोचणे. तिथी दुपारी संपते आणि घाटावरचे शेवटचे दोन तास सर्वाधिक गर्दीचे असतात.

📆 कार्तिकात पुढे काय

अमावस्येने कार्तिकाचा शुक्ल पक्ष सुरू होतो, आणि उज्जैन पंधरवडाभर व्यस्त राहते. गोवर्धन पूजा आणि अन्नकूट पुढच्या तिथीला आहेत, पंचांगानुसार 9 किंवा 10 नोव्हेंबर, आणि भाऊबीज त्याच्या दुसऱ्या दिवशी.

महाकालाची पहिली कार्तिक सवारी सोमवार 16 नोव्हेंबरला निघते, आणि 24 ची कार्तिक पौर्णिमा ओंकारेश्वराची आहे. आमचे नोव्हेंबर–डिसेंबर गर्दी कॅलेंडर प्रत्येक गर्दीचा दिवस सांगते.

🏨 कुठे राहावे

सोमवार सकाळच्या स्नानासाठी रविवारी रात्री उज्जैनमध्ये महाकाल लोकच्या एका किलोमीटरच्या आत झोपा, म्हणजे घाट चालत जाण्याच्या अंतरावर राहील आणि कोणत्याही टॅक्सीला बंद रस्ते ओलांडावे लागणार नाहीत. दिवाळी आठवड्याच्या खोल्या आठवडे आधी बुक होतात. काही उरले नाही तर इंदूर हाच तळ, आणि पहाटे 3:30 ची सुरुवात काम करते.

तिथी असताना स्नान करा, रांग ओसरल्यावर दर्शन घ्या, आणि सोमवार महाकालाचा राहू द्या. हर हर महादेव.